Vào chiều ngày 13 tháng 3 năm 1988 hai tàu chiến của HQVN từ Đà Nẳng mang số HQ605 đi trước và theo sau là chiếc HQ505 đi về hướng Trường Sa để tiếp tế lương thực cho chiến HQ604 đang đóng quân tại đảo Gạc Ma . Đảo nầy có 4 ghềnh đá nhô lên khỏi mặt nước chừng hai mét, những mặt bằng còn lại của đảo chìm dưới lòng nước khoảng 1-2 mét , có chổ sâu hơn. Dây chỉ là một hòn đảo chiến lược, ngoài ra không trồng trọt được gì trên đảo nầy .

Chiếc HQ604 đã đến neo tại đây trên một tháng không có chuyện gì xảy ra . Theo lệnh của bộ quốc phòng thì Việt Nam sẽ phải cắm cờ để dành chủ quyền ở các đảo nầy . Đảo Gạc Ma được liệt vào danh sách thứ 88 của các đảo thuộc chủ quyền VN . Các Hải Quân VN tới đây với chiến dịch CQ88 (Chủ Quyền 88) .

Hai chiếc HQ605 và HQ505 đến điểm hẹn thì từ phía xa có nhiều chiến hạm Trung Quốc đang tiến lại gần . Thấy không có gì vì đây là hòn đảo của Việt Nam nên nếu có gì xảy ra thì hai bên có thể thương lượng đó là lời của Thiếu Tá Trần Đức Thông cho biết .

Vào lúc 7 giờ sáng sớm ngày 14 tháng 3 năm 1988 , một toán nhỏ của HQVN gồm thiếu úy Trần Văn Phương cùng hai thủy thủ là Nguyễn Văn Tư và Nguyễn Văn Lanh đang leo lên 4 gành đá cao tìm cách dựng cột cờ thì các chiến hạm Trung Quốc lúc đó đã tới gần đảo . Bốn Tàu chiến Trung Quốc loại trang bị hỏa tiễn bao quanh đảo và hú còi báo động , các thủy thủ của Trung Quốc trông rất dữ tợ, đầu cạo trọc nhảy lên các dàn súng đại liên quay mũi súng chỉa vào lính HQVN . Hai Chiếc Hải Quân Trung Quốc tiến gần sát hơn và chận đường rút lui của hai chiếc HQ605 và HQ505 . Hai chiếc xuồng máy chở 8 lính vũ trang mặc đồ rằn ri của Trung Quốc lao nhanh vào đảo . Thiếu tá Trần Ðức Thông lập tức ra lệnh cho các Thủy Thủ chiếc HQ604 lên đảo ứng chiến, bảo vệ cho thiếu úy Trần Văn Phương và hai thủy thủ . Các thủy thủ thuộc HQVN đã dàn súng chung quanh 4 ghềnh cao để bảo vệ , phòng thủ 4 hướng.

Trung quốc thả thêm nhiều Ca Nô loại nhỏ chở hằng trăm lính vũ trang rằn ri khác tràn lên đảo Gạc Ma . Lúc nầy tàu chỉ huy là chiếc HQ604 đã cho phóng loa , nói tiếng Tàu với các bộ đội vũ trang Trung Quốc đang tràn lên bãi ” Đây là đảo chủ quyền của VN, yêu cầu các đồng chí thuộc quân đội Nhân Dân Trung Quốc phải rời đảo” “Các đồng chí đã xâm phạm lãnh thổ VN” . Lời nói từ chiếc HQ604 chưa dứt thì Tàu Hải Quân Trung Quốc chiếc 502 khai hỏa đầu tiên . Các cây đại liên trên tàu Trung Quốc đã bắn trực xạ vào thủy thủ VN trên đảo, người đứt tay, người đứt đầu, máu văng tung tóe đỏ lòm nước biển . 3 Chiến hạm Trung Quốc còn lại bất ngờ xã hết dàn hỏa tiễn vào 3 tàu chiến của HQVN bốc cháy nghiêng về một bên , các thủy thủ trên tàu hốt hoảng nhảy xuống nước để thoát thân . Lúc nầy hằng trăm bộ đội Trung Quốc trên Đảo Gạc Ma nã súng bắn tỉa từng người của HQVN đang bơi lỏm ngỏm dưới nước . Những tiếng la kinh hoàng , những thân xác bỗng chốc chìm sâu xuống lòng đại dương , máu đỏ nhuộm nước biển lênh láng khắp nơi .

Thấy thãm sát đã đủ, một số Thủy Thủ HQVN được tàu Trung Quốc vớt lên làm tù binh và ra lệnh tất cả phải rời đảo vì đây thuộc chủ quyền Trung Quốc. Trên bãi Gạc Ma, 40 người lính HQVN còn lại buông súng đưa cao tay lên đầu trong tư thế đầu hàng . Thượng úy Nguyễn Văn Chương và trung úy Nguyễn Sỹ Minh tổ chức đưa thương binh và những người sống sót về tàu HQ505 . Chiếc HQ505 bị bắn cháy toạc hông phải , sau khi chữa lửa, khói đen còn xông lên ngùn ngụt nằm sát bãi Cô Lin . Số người còn sức, một tay bám thành xuồng,một tay làm mái chèo đưa xuồng lết trên mặt nước để tới bãi Cô lin.

Sau đó Trung Quốc trao trả 9 tù binh, xác của gần 70 thủy thủ thuộc HQVN vĩnh viễn nằm lại trong lòng biển khơi ….

Dương Đức Tùng (Theo BBC)